Financieel gezond en goed gemeentebestuur & een efficiënte organisatie

FINANCIEEL GEZOND EN GOED GEMEENTEBESTUUR & EEN EFFICIËNTE ORGANISATIE

DLW staat voor een financieel gezonde gemeente waar de inwoner centraal staat. In de afgelopen raadsperiode was dat helaas niet het geval. Wassenaar werd geplaagd door een slecht en niet transparant bestuur. Ook de ambtelijke organisatie functioneerde niet naar behoren.

Van 2013 tot 2014 werd naar aanleiding van een voorstel van DLW een zeer succesvol zakencollege gevormd. DLW was lid van deze coalitie en deze periode (2013-2014) was de enige periode waarin geen geld uit de algemene reserve werd onttrokken.

Opmerkelijk omdat in alle andere jaren meer werd uitgegeven dan er binnenkwam. In de periode 2010-2018 werd er ruim 60 miljoen meer uitgegeven dan er binnenkwam. Dit dankzij het beleid van VVD, CDA, D66, PvdA en WWW die in overwegende mate in de coalitie zaten en de wethouders leverden.

DLW wil niet langer langs de rand van de financiële afgrond scheren

Eind december 2016 kwam het bericht waarin de gemeente een heftige waarschuwing kreeg van de toezichthouder. De Wassenaarse begrotingen waren volgens de Provincie Zuid-Holland al jaren structureel NIET sluitend. In 2018 moest de begroting weer in evenwicht zijn. Die constatering was correct. Het was ook exact de kritiek die DLW al jaren heeft op het financiële beleid.

Wassenaar kwam eind december 2016 nog net niet onder financieel toezicht te staan zoals Voorschoten die van de Provincie een duidelijke rode kaart kreeg maar het scheelt niet veel.

Verlaging van gemeentelijke belastingen

Financieel moeten zaken op orde gesteld worden. Dat zegt DLW ook al jaren. Er moet nu eindelijk kritisch gekeken worden naar de geldstroom voor de ambtelijke Organisatie Duivenvoorde, die werkt voor de gemeente Wassenaar en Voorschoten. Dezelfde kritische blik heeft DLW naar de andere regelingen, zoals Avalex, GGD Haaglanden, Sociale Werkvoorziening, Belasting Samenwerking Gouwe Rijnland (BSGR), Inkoop bureau H10, Veiligheidsregio, Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) Metropoolregio (MRDH) etc. Het is gebleken dat de benodigde kennis om kritisch te kijken naar de geldstromen bij de huidige partijen ontbreekt. DLW heeft de competenties wel in huis om zaken financieel op orde te brengen.

Niet zo zeer minder uitgeven maar zeker wel de uitgaven structureel in balans hebben. Dus het beschikbare geld anders uitgeven, voor zaken die er echt toe doen, zonder grepen te doen uit de Algemene Reserve. De gemeentelijke belastingen hoeven niet omhoog, kunnen bij goed financieel beheer zelfs omlaag.

Al drie jaar stelt DLW vragen over de te dure DUNEA-watermeters, inwoners betalen jaarlijks circa € 1,8 miljoen teveel aan Dunea

Sinds ruim drie jaar stelt DLW tevergeefs vragen aan Dunea en de gemeente Wassenaar. DLW werd van het kastje naar de muur gestuurd. Onterecht maar het bestuurlijke systeem is machtig.

In naar schatting bijna 80% van de ca 11.000 huisaansluitingen heeft Dunea (waarvan de gemeente Wassenaar aandeelhouder is) in der loop der tijd ongevraagd in heel veel huishoudens de watermeter vervangen door een meter met een onnodig grote capaciteit van 3000 liter per uur. In de informatie van Dunea staat dat de kleinere meter van 1500 liter per uur in 96% van de huishoudens voldoet.

De kosten zijn voor de kleine meter zijn 51,39 per jaar inclusief btw en voor de grote meter 248,48 per jaar inclusief btw. Bijna 9000 huishoudens betalen dus 197,00 euro per jaar te veel. Dunea weigert de klanten te informeren dat zij (zelfs bij de eenmaal per 10-jarige vervanging) een onnodig grote meter installeren.

De gemeente Wassenaar stemt al jarenlang, als aandeelhouder, in met deze vorm van misleiding. Dunea wil slechts tegen betaling van 200 euro de meter vervangen door een goedkoper exemplaar. DLW wil aan deze misstand een einde gemaakt hebben. Linksom of rechtsom. Via Dunea direct of via de aandeelhouder, de gemeente Wassenaar. Voor nog meer informatie zie ook het kopje Vergunningen en Belastingen.

DLW wil een bestuurlijk sterk college

Slechts de periode 2013-2014 was bestuurlijk succesvol te noemen maar dat was dan ook de periode dat DLW in de coalitie zat. Dat was ook de enige periode dat er een overschot was zonder dat er een greep in de Algemene Reserve gedaan werd. Wat DLW betreft hoeft Wassenaar geen 5 portefeuillehouders te hebben (1 burgemeester en 4 fulltime wethouders). 4 portefeuillehouders is meer dan voldoende maar met de juiste doelstellingen (takendiscussie!) zijn 3 portefeuillehouders wellicht al voldoende.

DLW Petitie met 2500 handtekeningen werd in 2012 genegeerd

Ondanks een petitie met 2500 handtekeningen van onze inwoners, die tegen de ambtelijke samenwerking waren, legde de toenmalige burgemeester Hoekema (D66) de protesten gewoon naast zich neer. De ambtelijke samenwerking ging door. Geen enkele andere optie mocht de revue passeren. Welk probleem was er op te lossen en welke oplossingen waren er tegen welke kosten. De vraag mocht bij wijze van spreken niet eens door DLW gesteld worden. Antwoord op die vraag kwam er al zeker niet. Wanneer blijkt dat de ambtelijke samenwerking niet kan functioneren voor 2 gemeenten en de leiding niet in staat is daar verandering in te brengen dan moet je stoppen met de ambtelijke samenwerking. De eigen ambtenaren werken dan weer voor de eigen gemeente. 

Pijnlijke bezuinigingen en lastenverhogingen dreigen op Wassenaar af te komen

Doordat er sprake is geweest is van een structureel niet sluitende begroting en de bodem van de schatkist van Wassenaar in zicht komt is de gemeente Wassenaar gedwongen door de toezichthouder om met een structureel sluitende begroting voor de komende jaren te komen. De inkomsten in Wassenaar zijn hoog maar de uitgaven zijn navenant. Niet altijd wordt ons geld aan de juiste zaken uitgegeven. 

Financiën en het geld slimmer uitgeven

Gelet op de structurele aanpak en de bezuinigingsoperatie van het Rijk zullen wij de komende jaren fors rekening moeten houden met teruglopende inkomsten via de Algemene Uitkering uit het Gemeentefonds. Wij willen meer doen met minder geld door een slimmere besteding van de gelden. Dit naast door ons gewenste besparingen op ons gemeentelijk bestuur.

Anders uitgeven is noodzakelijker dan ooit tevoren

Bestuur en organisatie vertegenwoordigen 43% van de totale uitgaven terwijl dit landelijk slechts 32% is. Vergelijkbare gemeenten hebben dan ook nog eens een aanzienlijke kleinere begroting waardoor het bedrag wat aan bestuur en organisatie wordt uitgegeven, relatief nog groter is dan dat uit het percentage blijkt. En dan blijkt er steeds maar nog meer geld nodig te zijn. Het zou allemaal goedkoper moeten zijn geworden maar nu zegt men” als we dit niet gedaan hadden was het nog duurder geworden”. Onzin omdat alle poppetjes zogenaamd meer verantwoordelijkheid hebben is het, wat men noemt loongebouw, omhooggegaan. Met andere woorden door samenvoegen van het ambtelijk apparaat kosten dezelfde mensen nu meer geld. DLW is van mening dat het gemeentepersoneel kwalitatief goed is maar dat er van alles aan de aansturing mankeert. Verder moet de inhuur van kostbare externen en adviseurs vermeden worden.

Daarnaast heeft vertrekkend burgemeester Jan Hoekema een ontslagvergoeding gehad welke wettelijk was vastgesteld. Maar hij wilde blijkbaar meer en kreeg dat ook lijkt het wel.

Indien een burgemeester opstapt is heel duidelijk vastgelegd welke vergoedingen hem toekomen (Rechtspositiebesluit Burgemeesters). Minder mag, meer niet. Als men dus zaken geheim wil houden dan is er wat aan de hand.

De burgemeester had er overigens ook een handje van meer te declareren dan waar hij recht op had. Onder andere individuele taxiritten werden onrechtmatig vergoed. Ook kreeg hij een vergoeding voor het gebruik diens ambtswoning. Dat geld was voor het ontvangen van bezoekers uit hoofde van zijn ambt. De kosten van die ontvangsten, die veelal een privékarakter hadden, werden echter ook nog eens door de gemeente vergoed. Ambtenaren van de werkorganisatie werden “gratis” ingezet.

Stop geldsmijterij, ga zuinig begroten en handhaaf de budgetten

Budgethouders bevinden zich veelal op uitvoeringsniveau wat niet meewerkt aan een effectieve kostenbeheersing. Daarnaast is het geld niet geoormerkt hetgeen betekent dat het geld binnen 1 van de 8 taakvelden (zeg maar het programma’s zoals bestuur en ondersteuning, verkeer en vervoer, economie, onderwijs etc.) ook voor iets anders gebruikt kan worden. En dat gebeurt bij voortduring.

Van een efficiënte inzet van gemeentegelden, geld wat door u is opgebracht is, derhalve geen sprake. Wij willen dat er beter omgegaan wordt met deze gelden zodat we wel alles doen wat er gedaan moet worden maar tegelijkertijd de lasten kunnen verlagen zoals lagere reinigingsrechten, lagere onroerendzaakbelasting (OZB) etc.

Toen de heer Ad Scheepsbouwer directeur werd bij de KPN en het bedrijf moest bezuinigen wilde hij dat alle uitgaven (zelfs de wat kleinere bedragen) voor een extra goedkeuring langs de directie kwamen. Het was daarna nauwelijks nodig. Men dacht zo goed na of het wel nodig was om geld uit te geven dat de bezuinigen al direct werden gerealiseerd.

Na de begroting duiken er in Wassenaar direct weer “onverwachte” kosten op

DLW heeft geconstateerd dat tegenvallers en grote uitgaven niet vermeld worden bij de begroting maar vaak nog in de week na een begroting ineens “als een duveltje uit een doosje komen”. De raad wordt dan met grote uitgaven geconfronteerd. Daar de uitgaven of de tegenvallers zo snel na de behandeling van de begroting op tafel komen, moet e.e.a. al bekend zijn geweest toen de begroting werd opgesteld.

Het kan dan ook geen andere reden hebben dan dat de toezichthouder van de gemeente (de Provincie Zuid-Holland) op het verkeerde been gezet wordt met een sluitende begroting (inkomsten en uitgaven in balans) maar dat daarna direct weer een grote greep uit de algemene reserve wordt gedaan voor lopende kosten. Structurele lasten mogen niet gedekt worden door incidentele inkomsten of uit de algemene reserve.

Btw-plicht voor gemeenten en dat gaat de burger zeker geld kosten

Naar aanleiding van een uitspraak van het Europese Hof (als gevolg van de Europese btw-richtlijn) is de zogenaamde Koepelvrijstelling BTW voor gemeenten vervallen.

Vanaf 1 januari 2018 moet er btw worden betaald voor alle aan de gemeente geleverde diensten. Dit geldt dan voor alle Gemeenschappelijke Regelingen welke geheel of voor een groot deel voor de deelnemende gemeenten werken. De BTW kan echter grotendeels (op 1,5 à 2 % na) door de gemeente terug geclaimd worden uit het btw-compensatiefonds.

Alleen al voor de Gemeenschappelijke Werkorganisatie WODV zal dit een tegenvaller betekenen voor Wassenaar van 300.000 euro jaarlijks maar Wassenaar neemt deel aan veel meer GR’s. Wat zullen de financiële gevolgen zijn?

Het btw-compensatiefonds (hierna BCF) ca 3 miljard euro (onbenutte ruimte in 2017 ca 160 miljoen euro). Dat is niet voldoende om in de toekomst alle extra geheven btw voor alle gemeenten terug te krijgen. Of het BCF verruimd wordt is niet zeker. Tot op heden ging het overschot naar het Gemeentefonds en dat fonds werd verdeeld over alle gemeenten. Dat zal dus verminderen terwijl de uitkering uit het gemeentefonds de komende jaren toch al zullen dalen.

Wat wilt u anders? Wilt u meer of minder voorziening of andere zaken

Tijdens de begroting 2018 werden bezuinigen doorgevoerd welke in de kadernota waren vastgelegd. Dit zonder dat er op enig moment opties waren besproken. Het was slikken of stikken. Daarom wil DLW graag een takendiscussie. Wat vinden wij belangrijk, wat willen wij per sé dat de gemeente doet en wat niet. Willen wij meer of minder doen en willen wij daar meer of minder voor betalen. Wat moeten wij doen om te voorkomen dat in het slechtste geval onze gemeente de zelfstandigheid verliest en dat andere gemeenten er met het geld vandoor gaan, wat de inwoners van Wassenaar bijeen hebben gebracht?

De takendiscussie afmaken is nu omgaand noodzakelijk

De takendiscussie moet ons laten nadenken hoe wij de inkomsten en uitgaven structureel op orde krijgen zonder een greep te hoeven doen in de Algemene Reserve. Een reserve die smelt als sneeuw voor de zon, zonder dat er zaken gebeuren van enige betekenis of waar de inwoners van Wassenaar wat aan hebben.

DLW wil snel een eerder aangevangen takendiscussie afmaken. Een takendiscussie gaat over wat wij in Wassenaar belangrijk vinden. Wat moeten wij doen en wat willen wij doen. Willen wij dat dan “dik” of “dun” invullen. Doen wij het maximale of slechts het absoluut minimale of iets er tussenin? In de periode 2013-2014 is er op initiatief van DLW een takendiscussie gestart. Ofschoon de vorige raad daar heel ver mee gevorderd was is het traject door de huidige coalitie direct na hun aantreden stopgezet. Veel zaken uit die aangevangen takendiscussie zijn nog steeds actueel en het hoeft daarom nauwelijks een grote inspanning te zijn om heel duidelijk keuzes te kunnen maken wat en welke zaken wij voor de inwoners anders of beter willen doen.

Waar het dan ook over gaat is bijvoorbeeld; Hoe vangen wij de wegval van de precariobelasting op? (Belasting op het hebben van leidingen in gemeentegrond).

Een tegenvaller voor de gemeente van ca 1,8 miljoen per jaar. Hoe vangen wij de btw-plicht en de VPB-plicht voor gemeenten op. Een tegenvaller die mogelijk kan oplopen tot ca 1 miljoen per jaar.

Hoe betalen wij de gewenste renovatie van het interieur van Raadhuis de Paauw (geen bedragen bekend maar 2-3 miljoen lijkt niet onmogelijk). Wat kost de herhuisvesting van CJG en de herhuisvesting van de Schooladvies Dienst etc. Kan dit niet in de leegstaande in de Den Deyl school of elders? (Kosten nu geschat op ca 2 miljoen). Dan is er de nieuwbouw van een sporthal 7-8 miljoen, de nieuwbouw van een gymschaal bij de Burmanlaan (7-8 ton), het achterstallig onderhoud groen (ca 2,5 miljoen), de door het bestuur gewenste centrale huisvesting ambtenaren en de reorganisatie ambtelijke werkorganisatie (ca 2 miljoen), de bruidsschat voor de Warenar (ca 1 miljoen), een mogelijk lagere uitkering uit het gemeentefonds (3 tot 5 ton naar verwachting), hogere bijdrage aan Avalex bij verminderde service etc. etc.

Binnen twee weken na de Begrotingsbehandeling 2018 en enkele dagen voor de behandeling van de Najaarsnota 2017 werd er een tegenvaller van ruim 6 ton gemeld op de BUIG gelden. Dat moet toch al heel lang bekend zijn. Daarnaast wilde ons college samen met Avalex dat de raden buitenspel gezet werden en niets meer te zeggen hebben bij Avalex. De raad stemde er mee in. DLW stemde tegen het voorstel.

Avalex maakt er werkelijk een rommeltje van. De afvalcontainers worden minder vaak opgehaald, om de verzamelcontainers ligt voortdurend rommel. Bij de wijziging van de wijze van inzamelen was er geen plan hoe problemen zouden worden opgelost. Maatwerk was het toverwoord maar als puntje bij paaltje komt wordt er niets gedaan. Ga je vuil maar beter scheiden zei Groen Links wethouder Maat in 2017.

De kosten dalen niet bij de gedaalde serviceverlening. Voor DLW is er maar een optie; Avalexit. Verkopen dat bedrijf en de afvalinzameling voortaan aanbesteden aan een commercieel bedrijf! Beter korte pijn dan lange pijn.

De gemeentelijke dienstverlening aan burgers en bedrijven

Er moeten duidelijke afspraken komen over de afhandeling van brieven, bezwaren etc. Nu krijgt men vaak niet eens een ontvangstbevestiging, laat staan dat er ooit een antwoord komt. Dat kan natuurlijk niet dat de gemeente Wassenaar bepaalde zaken gewoon laat liggen.

De gemeente Wassenaar moet de termijnen handhaven waarbinnen (aan)vragen van burgers en ondernemers beantwoord moeten worden. Naast de digitale loketten moeten er voor verschillende doelgroepen vaste aanspreekpunten (lees vaste contactpersonen) komen bij gemeente voor advies en begeleiding bij (aan)vragen, vergunningen etc. Ondanks juichende berichten over de bereikbaarheid van onze gemeente is het in werkelijkheid slecht gesteld. In het bedrijfsleven zou een bedrijf wat zo slecht bereikbaar is gedoemd zijn failliet te gaan. DLW wil niet alleen de telefonische bereikbaarheid verbeteren maar ook de persoonlijke dienstverlening.

Allereerst is het belangrijk om één fysiek loket die dagelijks geopend is in te richten in het gemeentekantoor. Bijvoorbeeld in de ochtenden zonder afspraak binnenlopen met een aanvraag en ’s middags op afspraak of altijd binnen kunnen lopen maar wachten tot er een ambtenaar beschikbaar is.

Door meer maatwerkregelingen te creëren, zal er beter gebruik worden gemaakt van het door de gemeente vrijgemaakte budget.

De digitale dienstverlening bleek vorig jaar volgens een rapport van de Rekenkamercommissie (RKC) in Wassenaar niet op orde. Het ging om het onvoldoende mogelijk zijn van het maken van keuzes, de privacy, gebrekkige uitvoering, onvoldoende inzicht over tevredenheid gebruikers met name of zij specifieke wensen hebben.

Ook de gemeenteraad kreeg kritiek te verduren. Er werd onvoldoende (bij)gestuurd op projectbeheersing en projectsturing. Een jaar later is er nauwelijks iets opgepikt van de kritiek van de RKC. Dat moet beter in de komende raadsperiode.

Servicebalie van de gemeente Wassenaar

De servicebalie, waar inwoners en ondernemers van Wassenaar terecht kunnen voor allerhande vragen, maar bijvoorbeeld ook voor een paspoort, een rijbewijs, de burgerlijke stand, vergunningen etc. is uitsluitend nog op afspraak te bezoeken. Een uitzondering is de flitsbalie waar men zonder afspraak naar toe kan komen maar deze is slechts voor een beperkte groep mensen (met een bijstandsuitkering) beschikbaar.

DLW heeft ervaren dat wellicht wel 8 van de 10 personen voor niets komen en weggestuurd worden. Vaak duurt het maken van een afspraak, zelfs voor zeer simpele zaken, dan een week of langer. Telefonisch is de gemeente, ondanks juichende berichten, ook bijna niet te bereiken, een bedrijf zou direct failliet gaan indien het zo slecht bereikbaar zou zijn. De gemeente wil dan wel veel zaken digitaal afwikkelen maar voor velen is dat niet prettig. Dat moet anders en beter. Voor bepaalde zaken moet je altijd, ook zonder afspraak, direct geholpen kunnen worden.

Onlangs maakte de gemeente Wassenaar bekend dat voor bepaalde zaken (onder andere collegebesluiten) digitaal bezwaar maken mogelijk was. Bezwaren kon men digitaal richten aan het college van Voorschoten. Dat is natuurlijk een vergissing maar het geeft wel aan hoe amateuristisch Wassenaar (bestuurlijk en ambtelijk gezien) bezig is.

Vergunningen en belastingen

Ondanks de jarenlange voornemens gebeurt er niets aan het vereenvoudigen of het afschaffen van bepaalde vergunningen en belastingen. Hier moet nu echt eens werk van gemaakt worden. Kapvergunningen is een voorbeeld waar eens goed naar gekeken moet worden. Daarnaast de hondenbelasting, de belasting voor terrassen, borden etc., de precariobelasting voor het hebben van leidingen in gemeentegrond door Dunea, Nuon etc. (in Wassenaar betalen de inwoners dus aan Dunea 1,8 miljoen teveel vanwege de onnodig dure watermeters en momenteel ook 1,8 miljoen voor de precariobelasting, welke afgeschaft gaat worden.

Voor de te dure watermeters wil DLW een regeling terwijl het niet duidelijk is dat (indien de precariobelasting op leidingen wordt afgeschaft) dit bedrag in mindering komt bij de gebruikers. Voor bijna 9000 huishoudens gaat het om lagere jaarlijkse lasten van 360 euro en voor 2000 huishoudens om circa 165 euro. DLW zet zich in om een teruggave c.q. kostenreducties te realiseren

DLW wil een flitsbalie waar iedereen zonder afspraak geholpen kan worden

De flitsbalie is nu alleen voor mensen met een bijstandsuitkering. DLW wil dat mensen voor simpele zaken gewoon direct geholpen moeten kunnen worden in ieder geval bijvoorbeeld bij zaken van de burgerlijke stand. Ook de bedrijven zouden een eigen balie moeten krijgen waar men ook zonder afspraak terecht kan. Wie wil wachten tot hij aan de beurt is moet ook mogelijk zijn zoals je bij de kapper ook tussendoor geholpen kan worden als je geen afspraak hebt. De wachttijd is dan wellicht langer maar daar kiest de betrokkene dan zelf voor. Ook moet er een ambtenaar komen die “brandjes kan blussen” een zogenaamde doorbraakambtenaar die ook vastgelopen zaken kan oppakken. DLW wil dat ook het loket werk en inkomen permanent terugkomt naar Wassenaar.

Inkoop- en aanbestedingsbeleid

Onderzocht moet worden op welke wijze de bedrijven uit Wassenaar meer kans kunnen maken op opdrachten van de gemeente Wassenaar. Tijdige informatie van op handen zijnde opdrachten is daarbij noodzakelijk. Bij aanbestedingen week het College te pas en te onpas af van de Europese richtlijnen en de wettelijke verplichtingen.