ALS WASSENAAR NIET UITKIJKT DAN IS EEN GEDWONGEN HERINDELING EEN FEIT

Herindelingsberen op de weg

Zowel in Wassenaar als in Voorschoten is er veel weerstand over een mogelijke herindeling. De discussie is recent weer opgelaaid nadat het College van Voorschoten zich committeerde aan de uitslag van een nog uit te voeren onderzoek naar de Toekomst Visie Leidse Regio 2027. Heel onverstandig dat het college zegt zich aan de uitslag te binden nog voordat het onderzoek een aanvang had genomen. Indien er uit komt dat alle gemeenten in de Leidse regio samengevoegd moeten worden dan heeft Voorschoten een probleem.

Makke schaapjes

De raad in Voorschoten had daar zelf een uitspraak over moeten doen nadat de eindconclusie op tafel ligt. Zij hebben zich willoos, als makke schaapjes, naar de slachtbank laten leiden en roepen nu dat zij zelfstandig willen blijven. Mocht Voorschoten besluiten of verplicht worden zich bij Leiden aan te sluiten dan heeft Wassenaar ook een probleem. Hard roepen dat wij zelfstandig willen blijven, zoals enkele partijen dit doen in Wassenaar, is zinloos. Wassenaar zal tot actie moeten overgaan om aan te tonen dat wij zelfstandig kunnen zijn. Daarvoor liggen er nog wel wat beren op de weg.

kwaliteiten versterken 1.0 Leidse regio 2027

Burgemeester Staatsen van Voorschoten stapt onverwacht op

Onverwacht stapte in 2016 Voorschotens burgemeester Jeroen Staatsen op. De Commissaris van de koning Jaap Smit benoemde daarop (en dat is ongebruikelijk voor onbepaalde tijd) een waarnemend burgemeester. Dat was Mevrouw Pauline Bouvy-Koene. Vaak is de benoeming van een waarnemend burgemeester een aanwijzing dat er een herindeling op komst is. Overigens stapte eind van het jaar 2016 ook de Voorschotense wethouder financiën Eppe Beimers op.

Onvoldoende bestuurskracht

Inmiddels hadden de gemeente Wassenaar en Voorschoten besloten een bestuurskrachtonderzoek te starten. Een onderzoek of de gemeente in staat is om de uitdagingen, waarmee zij geconfronteerd wordt, aan kan. Zoals bekend zijn Wassenaar en Voorschoten in 2013 een ambtelijke samenwerking aangegaan met als doel de bestuurskracht te verbeteren tegen gelijkblijvende of lagere kosten.

Door Partners & Pröpper werd er een bestuurskracht onderzoek gedaan wat in 2016 door BMC herhaald werd. Beide onderzoeken waren voor zowel Wassenaar als Voorschoten vernietigend. Er was nauwelijks wat verbeterd. Daarnaast is er door Berenschot een benchmark onderzoek gedaan over de werkorganisatie Duivenvoorde (WODV), de gemeenschappelijke ambtelijke werkorganisatie van Wassenaar en Voorschoten.

11008 rapport bestuurskracht Wassenaar 2010

Bijlage bij brief DB WODV – Samenvatting Rapport benchmark (IN-27883)

Rapport Bestuurskrachtonderzoek Wassenaar 6-12-2016

Interessante wetenschappelijke studie over de ambtelijke samenwerking WODV

Inmiddels was er ook een belangwekkende wetenschappelijke studie over de ambtelijke samenwerking Wassenaar Voorschoten.

J.d.Wit.versie.5.08 over quo vadis wassenaar 2010

Voorschoten onder curatele gesteld

Inmiddels is de gemeente Voorschoten vanwege financieel wanbeleid zelfs onder curatele (preventief toezicht) van de Provincie gesteld. De uitgaven zijn structureel niet meer in evenwicht met de inkomsten en de algemene reserve is als sneeuw voor de zon verdwenen. Voorschoten moet nu voor iedere uitgave toestemming vragen aan de Provincie. Door dit toezicht is ook de werkorganisatie Duivenvoorde (WODV) niet meer bevoegd wat dan ook te ondernemen buiten de bestaande begroting.

Preventief toezicht Voorschoten brief provincie 15-12-2016

Ook Wassenaar in de problemen

In Wassenaar is het probleem inmiddels niet veel anders. Eerder in 2016 stapte de wethouder financiën Sabine Verschoor (D66) op. Zij werd vervangen door Freddy Blommers, die in de periode 2010-2014 wethouder was in Voorschoten. Hij was daar ook al verantwoordelijk voor financiële problemen. Op 5 december 2016 nam ook de burgemeester Jan Hoekema van Wassenaar ontslag. Daarnaast lopen ook in Wassenaar de inkomsten en uitgaven niet meer in de pas. Bij de gemeenteraadsverkiezingen 2014 waarschuwde al DLW (Democratische Liberalen Wassenaar) dat er in de afgelopen jaren 35 miljoen uit de algemene reserve was uitgegeven en dat het niet langer zo kon doorgaan.

Verkort partijprogramma Democratische Liberalen Wassenaar

Uit de op 22 december 2016 gedateerde brief van de Provincie blijkt dat de financiële situatie van Wassenaar niet erg veel beter is. De Provincie schrijft als volgt; “Wij hebben  geconstateerd  dat u voor de jaren 2017-2019 uw vrije algemene reserve tot een bedrag van ruim € 2,1 miljoen inzet om vanaf het jaar 2020 weer een structureel en reëel sluitende begroting te realiseren. Uw doel is dekking van de begrotingstekorten 2017-2019 om meerjarig te kunnen toegroeien naar de invulling van taakstellingen tot een bedrag van ruim € 1 miljoen in 2020. Ook voor de jaren 2015 en 2016 heeft u uw vrije algemene reserve ingezet om tot een structureel en reëel sluitende begroting te komen. Dit heeft er mede toe geleid dat  de omvang van uw vrije algemene reserve in de afgelopen jaren is gedaald van € 44,3 miljoen (stand  per 31-12-2014) naar € 24,9 miljoen (stand  1-1-2017).”

Financieel toezicht begroting 2017, Wassenaar ingekomen d.d. 22 december 2016

Nog niet te laat voor Wassenaar

Voor Wassenaar is het ondanks alles nog niet te laat maar het is wel 1 minuut voor 12. Inmiddels is bekend dat de Commissaris van de koning Jaap Smit ook in Wassenaar geen sollicitatieprocedure voor een nieuwe burgemeester zal openstellen. Ook in Wassenaar zal een waarnemend burgemeester benoemd worden en wel tot na de gemeenteraadsverkiezingen 2018. Op zich is dat een positieve ontwikkeling omdat Wassenaar de kans geboden wordt orde op zaken te stellen.

Raadsbrede coalitie en raadsprogramma om zaken op orde te brengen

Om orde op zaken te stellen moet Wassenaar zorgen geld vanaf nu eindelijk verstandiger gaan uitgeven. De raad zal ook als een front moeten samenwerken. Het coalitieprogramma moet van tafel. Er moet een raadsbrede coalitie (zoals in de succesvolle periode 2013-2014) komen met een raadsprogramma. Alleen wanneer de neuzen dezelfde kant opstaan kunnen wij de problemen oplossen.

Bestuurskrachtonderzoek van BMC is vooringenomen

DLW is van mening dat het advies van BMC nogal ingestoken is door een vooringenomen- heid dat een herindeling de enige oplossing is voor een betere bestuurskracht. Ook is het rapport mogelijk ‘gestuurd’ is door voormalige werknemers van BMC die nu afdelings-hoofden in de werkorganisatie WODV zijn. In ieder geval zullen wij er nu niet meer aan ontkomen om alle oplossingsopties te onderzoeken. Het advies van BMC is als volgt;

“Ons advies is om volgordelijk actie te ondernemen op de volgende drie punten :

  1. Versterk de bestuurlijke aansturing. Onderzoek daarvoor of en zo ja welke bijdragen de volgende varianten aan het verbeteren van de bestuurskracht kunnen bijdragen:

– een optimalisering van de randvoorwaarden voor het functioneren van de ambtelijke organisatie;

– een ontvlechting van de ambtelijke organisatie;

– een herindeling.

  1. Schets aansluitend een perspectief voor regionale samenwerking. Los van de vraag wel/ geen herindeling zullen eenduidige keuzes moeten worden gemaakt voor de regionale samenwerking. Harmonisatie van beleid en regio is noodzakelijk voor het realiseren van een bestuurskrachtige gemeente. Het Rekenkamerrapport ‘Grip op samenwerking’

(2014) biedt handvatten om tot keuzes te komen over samenwerking in de regio.

  1. Realiseer goede randvoorwaarden voor de ambtelijke organisatie. Concreet betekent dit; ofwel bouwen aan het verbeteren van en investeren in het WODV-construct; ofwel het verbeteren na een herindeling.”

 Op de BMC adviezen is wel wat aan te merken

De aansturing van de organisatie is zeker een punt waar DLW zich altijd maar tevergeefs voor heeft ingezet. Het is belachelijk dat de 2 gemeentesecretarissen tevens leiding geven aan een organisatie met 380 werknemers zonder dat zij daartoe de benodigde kwalificaties bezitten.

Een echte manager

Zet een echte manager aan het hoofd van de organisatie en zet een beleidscoördinator neer bij de griffies. Zorg voor een duidelijke taakverdeling. Stel ambities bij en organiseer Wassenaar als een beheersgemeente. Als er met Voorschoten samengewerkt blijft worden (dat ligt voor een deel dus aan wat de Leidse regio over Voorschoten besluit) zullen beide gemeenten moeten bezien op welke vlakken zij beter kunnen samenwerken. Een indeling  van beide gemeente in de zelfde regio MRDH (Metropoolregio Rotterdam Den Haag) lijkt daarbij noodzakelijk.

Mogelijk groot probleem

Mocht de Leidse regio besluiten dat Voorschoten zich aan moet sluiten bij de Leidse gemeenten dan is ontvlechting van de ambtelijke organisatie onvermijdelijk. Dat houdt overigens in dat het voornemen van de coalitie om te investeren in een gemeenschappelijke huisvesting (omdat dat 1 miljoen zou schelen op jaarbasis) zeker uitgesteld dient te worden. Naast het feit dat samenvoeging veel geld kost (wat er niet is) gelooft DLW niets van de bewering dat én de bestuurskracht hierdoor zal verbeteren én er een besparing van 1,0 miljoen gerealiseerd kan worden. Maar juist dit voornemen is ook een heel groot probleem.

Coalitie stemde voor de Programmabegroting 2017-2020

In de raadsvergadering van 9 november 2016 werd de Programmabegroting 2017-2020 van de gemeente Wassenaar aangenomen. De coalitiepartijen stemden voor deze begroting excl de fractie van de PvdA. Deze laatste fractie was afwezig.

Hier een deel van de notulen uit die vergadering;

De voorzitter: Dank u wel mijnheer Paulides. Nog anderen? Dat is niet het geval. Dan is aan de orde stemming over de Programmabegroting 2017-2020 zoals deze tot stand is gekomen vorige week en vanavond. Wie is voorstander van deze begroting? Dat zijn de fracties van GroenLinks. CDA, D66 en Passie voor Wassenaar. Daarmee is de begroting aanvaard. 

Opdracht voor gemeenschappelijke huisvesting zonder echt raadsbesluit

Daarmee gaf de coalitie aan de ambtelijke organisatie de opdracht een gemeenschappelijke huisvesting te zoeken. Daar gaat de organisatie vrolijk mee door. De vergaderlocaties in Wassenaar en Voorschoten blijven ook nog eens gehandhaafd. Extra ipv minder kosten.

Binnenkort wil de werkorganisatie wel een langdurig huurcontact tekenen zodat de raden geen enkele keuze meer hebben. Of herindelen met Voorschoten of doorgaan op de bestaande voet met de ambtelijke organisaties. Alle andere opties (samenwerken met andere gemeenten, herindeling met andere gemeenten dan Voorschoten of ontvlechten) zal miljoenen gaan kosten al is het maar om van het langjarige contract af te komen om dan van het in de bodemloze put gesmeten geld nog maar niet eens te spreken. Overigens gaf burgemeester Bouvy van Voorschoten in haar Nieuwjaarsspeech op 10 januari 2017 aan dat Voorschoten nu maar eens moest besluiten tot voor een fusie met andere gemeenteN.

Gemeentelijke herindeling levert geen cent op. Er zijn alleen maar nadelen.

Minister Plasterk dacht bij zijn aantreden een miljard te kunnen bezuinigen door schaalvergroting. “Totaal niet te bewijzen”, zegt Geertsema (36), die op 5 januari 2017 Groningen promoveert op het proefschrift The economic effects of municipal amalgamation and intermunicipal cooperation”. Geertsema onderzocht de effecten van gemeentelijke herindelingen tussen 1997 en 2011.

“Je zou kunnen denken dat kleinere gemeenten schaalvoordelen hebben, terwijl grotere gemeenten de nadelen ondervinden. Maar dat blijkt ook niet het geval. Denk daarom goed na over herindeling en realiseer je dat je er financieel niets mee opschiet en dat opschaling ook geen doelmatigheidsvoordelen heeft.”

Herindeling heeft alleen negatieve invloeden

Gemeentelijke herindeling heeft geen enkele invloed op de overheidsfinanciën of de gemeentelijke efficiency. Gemeentelijke samenwerkingsverbanden werken zelfs ondoelmatigheid in de hand. “Na herindeling dalen de uitgaven niet en de voorzieningen worden ook niet beter”, zegt onderzoeker bij Pro Facto in Groningen en promovendus  Bieuwe Geertsema. De promovendus: “Herindeling levert geen geld op en de publieke voorzieningen worden er ook niet beter van”.

Samenwerking

Bieuwe  Geertsema laat in zijn proefschrift niet alleen zijn licht schijnen over gemeentelijk herindeling, maar ook over intergemeentelijke samenwerking. Net als bij gemeentelijke fusies zijn ook bij samenwerkingsverbanden negatieve financiële effecten aangetoond, aldus Geertsema. Volgens Geertsema werken ook samenwerkingsverbanden minder efficiënt door verminderde controle vanuit het lokaal bestuur.

Ambtelijke organisatie op grotere afstand

Promovendus Geertsema: “De ambtelijke organisatie komt op grotere afstand te staan van het lokaal bestuur en daarmee ontstaat een verminderde prikkel om efficiënt te werken. Het gaat daarbij niet alleen om ambtelijke samenwerking, maar om allerlei samenwerkingsvormen zoals afvalverwerking. Op de kerntaak van als afvalinzameling kan best schaalvoordeel worden behaald, maar dit wordt deels teniet gedaan door deze inefficiëntie.”’

Alarmbellen

Bieuwe Geertsema voerde zijn promotieonderzoek grotendeels uit in opdracht van het COELO, het Groningse Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden. COELO is regelmatig benaderd door partijen die zich verzetten tegen ophanden zijnde herindeling, zo ook door het burgercomité in Haren dat zich verzet tegen herindeling van Groningen met Ten Boer. Promovendus Geertsema “COELO kwam tot de conclusie dat fusie niet noodzakelijk was. De alarmbellen die zouden moeten rinkelen voordat je een gemeente tot een herindeling dwingt, rinkelden niet”.

DLW (Democratische Liberalen Wassenaar) is benieuwd of de andere partijen in Wassenaar de zelfstandigheid niet alleen met de mond blijven nastreven maar of zij bereid zijn actie te ondernemen om de bestuurskracht te verbeteren om op deze wijze aan een gedwongen herindeling te ontkomen. In ieder geval zal alle beschikbare en tot op heden achtergehouden informatie over de werkorganisatie (zoals de Medewerkers Tevredenheids Onderzoeken (MTO’s), het cultuuronderzoek van Bezemer, Kuiper & Schubad etc) “op tafel” moeten komen.